Zelf produceren of uitbesteden, deel 4: De strategische keuzes achter de groei van digitale print

6 maart 2026

De printsector staat aan het begin van een nieuwe groeifase. Digitaal, on demand en steeds vaker gepersonaliseerd. Tegelijkertijd nemen de eisen rondom duurzaamheid, snelheid en flexibiliteit toe. Dat maakt het klassieke vraagstuk “Zelf produceren of uitbesteden” actueler dan ooit, zo blijkt uit dit laatste artikel van deze vierdelige serie.

Achter deze keuze schuilen grotere ontwikkelingen:

Duurzaamheid en herindustrialisatie: productie verschuift terug naar Europa en komt dichter bij de afzetmarkt. Kortere ketens verkleinen de - sterk toegenomen! - geopolitieke risico’s en maken ondemand productie en retourstromen beter beheersbaar;
Verandering in koop- en zoekgedrag: smartphones, social media, online platforms en AI veranderen fundamenteel hoe producten worden gevonden en besteld. Printbestellingen worden steeds vaker automatisch aangestuurd via webshops, social commerce en AI-agents;
Evolutie van print: “Print” groeit door naar nieuwe toepassingen in retail, interieur, events, signing en industriële markten. Dat vraagt om nieuwe materialen, kennis en flexibiliteit;
Er ontstaat een nieuwe economie rond (pr)in(t)fluencers die on-demand producten verkopen via platforms als TikTok en WhatsApp-commerce. Tegelijk groeit de vraag naar unieke, gepersonaliseerde producten. Dankzij tools als Canva, in combinatie met AI, kan vrijwel iedereen ontwerpen, waardoor personalisatie breed toegankelijk wordt. Digitale printtechnologie sluit hier naadloos op aan en maakt deze vorm van maatwerk schaalbaar en efficiënt.

Kansen én keuzes

De wereldwijde markt voor digitale print groeit in vier jaar tijd met circa negentig miljard euro. Deze groei biedt kansen voor printprofessionals, maar vraagt ook om bewuste keuzes: over de productmix, samenwerking in de keten en de rol die je zelf wilt spelen in een markt die sneller, complexer en duurzamer wordt. De nieuwe wereld van digitale print wordt gekenmerkt door meer on-demand productie, meer variatie en meer materiaalstromen. Juist daarom wordt de manier waarop we produceren en samenwerken steeds belangrijker.

Naar impact door duurzaamheid

Alleen duurzaam werkende bedrijven en sectoren behouden uiteindelijk het maatschappelijke recht om te produceren. Duurzaamheid in print is geen optelsom van losse maatregelen, maar het resultaat van een samenhangend geheel: materiaalkeuze, productieproces, afval en retourstromen, transport én de vraag waar en hoe een product wordt gemaakt.

Zo heeft een product dat lokaal of Europees wordt geproduceerd, bestaat uit gerecyclede content, bij voorkeur monomateriaal is, en dat na gebruik ook daadwerkelijk wordt gerecycled, een fundamenteel andere impact dan een product dat na één toepassing in de verbrandingsoven belandt.

Duurzaamheid is een megatrend waar veel organisaties strategisch op inzetten. Zo is de nieuwe missie van Diergaarde Blijdorp het bijdragen aan natuurherstel. Dat werkt door in alles, waaronder het gebruik van het circulaire materiaal Sign Again voor de vele sign-uitingen die door heel Blijdorp zichtbaar zijn.

Waarom de keten centraal staat

In duurzaamheidsrapportages wordt gewerkt met drie scopes. Scope 1 en 2 gaan over het eigen energiegebruik en transport. Scope 3 omvat alles daarbuiten: materiaalproductie, transport in de keten en wat er na gebruik met een product gebeurt. Voor printbedrijven zit ruim 90% van de impact in Scope 3. Hoe belangrijk ook: de grootste winst wordt dus niet geboekt door het eigen machinepark en de eigen bedrijfsvoering te optimaliseren, maar door bewuste keuzes rondom materialen, partners en ketensamenwerking.

CSRD als kompas

Hoewel de wetgeving rondom duurzaamheidsverslaglegging - de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) - politiek is vertraagd, blijft de onderliggende beweging intact: banken, merken en aanbestedingen blijven sturen op transparantie en ketenimpact. CSRD werkt vooral als richtinggevend kader: het helpt bedrijven scherp te krijgen waar hun milieu-impact zit en waar verbetering mogelijk is.

Wat vaak wordt vergeten: de printsector loopt op belangrijke punten al vóór op andere industrieën. Print wordt vrijwel altijd pas geproduceerd als het is verkocht, vaak vanaf oplage één. Dat betekent weinig voorraden en geen structurele overproductie. De productie gebeurt veelal lokaal, bij printprofessionals of productiehuizen in Nederland of Europa, met bestaande oplossingen voor afvalscheiding en retourstromen.

Duuzaamheid als afweging

Duurzaamheid is van groot belang bij de afweging tussen zelf produceren en uitbesteden. Wie alles zelf produceert, heeft controle over het proces, maar niet automatisch over de grootste totale milieu-impact. Kijkend naar CO₂-uitstoot, zit de grootste impact altijd bij de materiaalproductie, en de vraag wat er aan het eind van de cyclus met dat materiaal gebeurt. Door je productie (deels) uit te besteden aan partners die op schaal werken, krijgen printprofessionals toegang tot:

circulaire materialen
efficiëntere nesting van orders
retourstromen
recycling die individueel nauwelijks (op dat niveau) haalbaar is

Circulaire oplossingen zoals Sign Again, gerecycled Forex, Blackback ReNew, Flag CiCLO en biobased folies laten zien dat groei en verduurzaming in de print- en signsector samen kunnen gaan. Deze innovaties ontstaan niet bij één partij, maar in samenwerking binnen de keten. Dat brengt ons bij een volgend item rondom de afweging van zelf produceren of uitbesteden.

Tjalling Werkman (links) en Menno Akkerman in de productieruimte van Sign Again bij Probo. Zij bevorderen als respectievelijk productinnovator en manager inkoop en duurzaamheid circulariteit in de print- en signsector. Zo is de rechts afgebeelde wanddecoratie gemaakt van Sign Again.

Ketensamenwerking als sleutel tot uitvoering

De toekomst van print is niet individueel, maar collectief. Dat geldt niet alleen voor samenwerking van printprofessionals met leveranciers en productiehuizen, maar ook tussen printprofessionals onderling. Steeds vaker is het niet logisch dat één bedrijf alles zelf doet.

Een signmaker in Zwolle hoeft niet per se een montageklus in Amsterdam uit te voeren, en omgekeerd. Productie kan centraal plaatsvinden, terwijl montage en service lokaal worden opgepakt door een collega-printprofessional. Deze werkwijze van geven en terug ontvangen vermindert transport, benut capaciteit beter en maakt samenwerking tot een toekomstmodel.

Merken en klanten verleiden

Printprofessionals spelen daarnaast een sleutelrol richting de eindmarkt. Door standaard duurzame alternatieven aan te bieden, materiaalkeuzes toe te lichten en retourmogelijkheden bespreekbaar te maken, worden merken en klanten geactiveerd. Veel oplossingen bestaan al; de vraag is alleen of ze zichtbaar worden gemaakt. Zie het praktijkvoorbeeld van Igepa Circulair onderaan dit artikel.

*Vincent van Gogh in neonprint op lichtdoek; neonprint is een voorbeeld van innovatieproducten waarmee printprofessionals een hogere toegevoegde waarde kunnen realiseren.*

Groeistrategie: meer omzet of betere winst?

De groei van digitale print betekent niet automatisch een markt met louter gezonde bedrijven. De sleutel ligt in bewuste keuzes. Zo werkt een toekomstbestendige printprofessional met een doordachte productmix. De crux is een juiste keuze voor jouw bedrijf te maken tussen:

Commodityproducten: veel volume, lage marges;
Margeproducten zoals labels: hogere toegevoegde waarde door bijvoorbeeld meer variatie in vorm en/of functie, etc.;
Innovatieproducten: nieuwe toepassingen met hogere marges. Daarbij geldt dat de innovatie van vandaag de commodity van morgen kan zijn. Zo was PET-vilt twee jaar geleden een innovatief materiaal met een hogere marge, waarbij momenteel prijsdruk ontstaat. Innovatie draait dan ook om inzicht én wendbaarheid.

Door deze mix actief te sturen, voorkom je de zogenoemde race to the bottom. Zoals het in deze sector vaak wordt samengevat: ‘Van omzet word je moe, van winst word je rijk.’

Hybride modellen winnen

Vanuit de invalshoek van de productmix loont zelf produceren vooral bij voorspelbaar volume en een hoge machinebezetting. In een print- en signmarkt die groeit door variatie, personalisatie en snelheid, en die te maken heeft met AI, automatisering en steeds hogere eisen rondom duurzaamheid, kiezen steeds meer printprofessionals voor een hybride model: zelf produceren waar dat onderscheidend is, en uitbesteden waar flexibiliteit, schaal en circulariteit het verschil maken.

Met daarbij de aantekening uit het vorige artikel in deze serie, waarin werd uitgelegd dat in de mogelijk al nabije toekomst AI in geïntegreerde, geautomatiseerde ketens autonoom of semi-autonoom zal uitmaken waar, door wie en wanneer een printorder geproduceerd wordt, op basis van een integrale afweging van al deze zojuist genoemde parameters.

Conclusie: organiseer groei door samenwerking

We zijn beland bij het einde van deze vierdelige serie over “Zelf produceren of uitbesteden?”. De wrap-up? De printmarkt groeit, want print bewijst zijn waarde. Digitaal, on demand en wereldwijd. Die groei versterkt de communicatiekracht van merken. Tegelijkertijd versterkt die groei het belang van een zo laag mogelijke ecologische footprint.

De toekomst van print ligt niet in méér produceren om het produceren, maar in slimmer organiseren: samenwerken in de keten, bewuster inkopen, circulaire oplossingen benutten en duidelijke keuzes maken tussen wat je zelf doet en wat je uitbesteedt. De toekomst van print is circulair en verbonden. Die toekomst maken we daarom meer dan ooit samen.

*Door ketensamenwerking de toekomst van print neerzetten: dat wordt alleen maar belangrijker, zoals hier weergegeven in de Probo-stand tijdens Visualize Expo.*

Duurzaamheid in de praktijk: Igepa Circulair

Een concreet voorbeeld van ketensamenwerking in de print- en signsector is Igepa Circulair. Printprofessionals kunnen een eigen milieustraat op hun locatie plaatsen, bestaande uit acht gescheiden inzamelbakken voor verschillende materialen. Wanneer de bakken vol zijn, worden ze door Igepa - internationaal leverancier van grafische materialen en printsystemen - opgehaald en bij partners verwerkt voor recycling.

*Minne Zijlstra, die Igepa Circulair heeft opgezet.*

Minne Zijlstra is vanuit Igepa betrokken bij circulaire keteninitiatieven binnen de grafische sector, en heeft ook Igepa Circulair opgezet. Hij noemt schaalgrootte essentieel: ‘Circulariteit werkt alleen als je voldoende volume organiseert. Door materiaalstromen te bundelen, wordt recycling niet alleen mogelijk, maar ook daadwerkelijk uitgevoerd.’

Dat dit in de praktijk echt werkt, ziet Erik Fieten (directeur-eigenaar Alvasi Reclame) dagelijks: ‘Wij noemen onszelf visuele impactmakers. Dat gaat over opvallende visuele communicatie, maar óók over de impact die we maken op het milieu. Door samen te werken in de keten en materialen te scheiden via een milieustraat, maken we positieve ecologische impact zichtbaar én concreet. We merken dat onze klanten daar enthousiast van worden.’

Wanneer heb je voor het laatst écht naar jouw printproductie gekeken? Hoe bepaal je de juiste balans tussen grip door eigen productie en flexibiliteit door uitbesteding? En hoe kun je in je verkoopmodel beter inspelen op trends als de Creator Economy, die “Digital Print” als groeimarkt aanjagen? Met een viertal artikelen helpen wij je om met een frisse blik te kijken naar je huidige bedrijfsvoering. Lees ook de andere artikelen:

Deel 1: Zelf produceren of uitbesteden?
Deel 2: Op zoek naar de juiste balans tussen grip en vrijheid
Deel 3: Slimmer werken begint met slimmer verbinden

Tekst: Wim Danhof. Foto boven: Een concreet voorbeeld van ketensamenwerking in de print- en signsector is Igepa Circulair, zoals hier toegepast bij Alvasi Reclame.

Wil je het nieuwste PRINTmatters magazine thuis ontvangen? Neem een proefabonnement en kies voor nalevering